مىتواند بماند نه در شام و قادر به هيچ كارى نيست كه جان خود را حفظ و درد خود را درمان كند جز اينكه به ميل خود به خدمت سلطان

--> [ ( ) ] رها ، جزيرهء ابن عمر ، حديثه ، سن . ( از حدود العالم ) زمين جزيره كه او موصل است * خوش آرامگاه است و خوش منزل است نظامى جزيره : كه آن را جزيره اقور و جزيره قوز و اقليم اقور نيز گويند عرب به بين النهرين عليا اطلاق ميكردند . مولف بلدان الخلافت الشرقيه آرد : اعراب بلاد بين النهرين عليا را جزيره ميناميدند زيرا آب‌هاى دجله و فرات عليا جلگه‌هاى آنجا را در برمىگرفت اين سرزمين به سه قسمت تقسيم مىگرديد و هر قسمت را ديار مىگفتند و عبارت بوده از دياربكر و ديار ربيعه و ديار مضر ، بنام سه قبيله ربيعه و مضر و بكر ، كه در زمان‌هاى قبل از اسلام به فرمان سلاطين ساسانى به آنجا كوچ نموده و مسكن هر قبيله بنام آن قبيله موسوم شده بود . موصل در ساحل دجله عليا بزرگترين شهر دياربكر . و دياربكر شمالىترين اين سه ديار بود . مقدسى جزيره را « اقليم قور » كه اصل آن معلوم نيست ، ناميده . ولى تصور مىشود اقور مدت زمانى نام دشت پهناور شمال بين النهرين بوده است . همه نهرهائى كه در بين النهرين عليا به دجله ملحق مىشوند ، از سمت چپ آنها مىآيند . اين نهرها از سمت شمال شرقى يا شمال رودخانه‌هاى مزبور فرود مىآمدند و فقط رودخانه هرماس ، شعبه خابور بزرگ ، كه از نصيبين برميخاست ، در قرون وسطى از اين قاعده خارج بوده ، زيرا در بالاى نقطه الحاق آن به خابور آبهاى هرماس در پشت سد موسوم به « سكير العباس » انباشته مىگرديد و در حالى كه جزئى از آب‌هاى آن به خابور مىپيوست و به فرات مىريخت ، شاخه اصلى هرماس پس از عبور از وادى موسوم به « ثرثار » در تكريت از سمت راست دجله به آن رودخانه ميريخت . بنابر اين ، حدود اين ديار را فاصله‌ها و مرزهاى آبى تعيين ميكرد . ديار بكر ، سرزمينى كه از آب دجله مشروب مىشد ، از سرچشمهء آن رود تا پيچ بزرگ جنوبى آن واقع در نزديكى تل فافان است تمام اراضى شمالى آن ، از نهرهاى بىشمارى كه